www.mcz.pl                 Programy unijne

Nawadnianie

Nawadnianie

NAWODNIENIE ORGANIZMU PODCZAS LECZENIA ONKOLOGICZNEGO.

Picie odpowiedniej ilości płynów dziennie jest ważne dla ogólnego dobrego stanu zdrowia, ale staje się szczególnie ważne, w leczeniu onkologicznym.

Spożywanie wody przy ogólnym wycieńczeniu organizmu w procesie leczenia jest szczególnie wskazane. Sprawia, że układ odpornościowy wydajniej zwalcza infekcje i pomaga organizmowi wchłonąć składniki odżywcze i eliminuje odpady. Woda usprawnia działanie systemu odpornościowego, pozwalając leukocytom (krwinkom białym) zwalczać infekcję, a erytrocytom (krwinkom czerwonym) dostarczać tlen do wszystkich komórek oraz jest rozpuszczalnikiem dla wszystkich pokarmów, witamin, minerałów i wspomaga wchłanianie.

Jeden podstawowy fakt należy zapamiętać, ciało ludzkie nie zatrzymuje wody, dlatego więc trzeba ją uzupełniać codziennie pijąc odpowiednią jej ilość. Woda jest głównym źródłem energii, ponieważ pomaga w generowaniu elektrycznej i magnetycznej energii we wszystkich i w każdej naszej komórce. Pomoże zwalczać zmęczenie, które będzie występowało podczas chemoterapii lub radioterapii.

Dorosła osoba może stracić aż 2500ml wody dziennie przez oddawanie moczu, pocenie się, nawilżanie, przełykanie. To jest więcej niż dwu litrowa butelka. Jest to bardzo ważne przy leczeniu nowotworowym.

Bardzo ważne w procesie leczenia jest prowadzenie bilansu płynów. Bilans płynów to podsumowanie objętości wszystkich płynów, jakie pacjent przyjął i wydalił. Bilans najczęściej prowadzi się przez 24 godziny. Można przedstawić go za pomocą prostego równania: bilans płynów = płyny dostarczone – płyny wydalone.

Bilans jest ujemny, jeżeli chory wydala więcej płynów, niż przyjmuje. Jeżeli taka sytuacja się utrzymuje, wówczas dochodzi do odwodnienia. Jest to sytuacja pożądana jedynie w przypadku masywnych obrzęków, kiedy zależy nam na ich usunięciu.

Bilans dodatni oznacza sytuację, kiedy ilość przyjętych płynów jest większa od ilości płynów wydalonych. Stan taki utrzymujący się długo może spowodować przewodnienie chorego.

Jednym z głównych powodów potrzeby właściwego nawodnienia w czasie chemoterapii jest to, że podawane leki cytostatyczne mogą uszkodzić nerki, pęcherz i wątrobę. Woda powoduje szybkie usuwanie półproduktów z organizmu, tak, że organy wewnętrzne są w mniejszym stopniu pod wpływem ich działania.

Prawidłowe nawadnianie zapobiega nefrotoksycznemu działaniu cytostatyków, zwłaszcza przy dużych dawkach. Częstość występowania zaburzeń funkcji nerek spada z 40 do 5 proc.

Nawadnianie powinno być wykonane przed, podczas i do 24 godz. po podaniu cytostatyków. Celem nawodnienia jest utrzymanie diurezy na poziomie 100–150 ml/min. W stosowanych protokołach podaż doustna płynów powinna zawierać 1–4 l płynu/24 godz., zabezpieczającej wewnątrz- i zewnątrzkomórkową objętość płynów i prawidłową GFR. Dobowa objętość moczu powinna wynosić minimum 3000 ml.

Ponadto stosuje się 20%. mannitol, 50 ml bezpośrednio przed, oraz 200 ml w ciągu kolejnych 4 godz. po podaniu cytostatyków. Furosemid wspomaga zapewnienie diurezy godzinowej na właściwym poziomie. Zmniejszenie okresu styczności leku z cewkami nerkowymi może zmniejszyć uszkodzenie cewek nerkowych.

Osoby poddawane leczeniu onkologicznemu mogą być bardziej narażone na odwodnienie. Ważne jest, rozpoznanie symptomów odwodnienia takich jak: suche lub lepiące się usta, spuchnięty język, uczucie zmęczenia, zawroty głowy, otępienie, bóle głowy, zaparcia, ciemno żółty mocz, lub zmniejszona ilość moczu, suchość skory, utrata wagi.

Każda komórka i organ jest zależny od wody.

Aby poprawnie wykonywać swoje funkcje, takie jak transport składników odżywczych i tlenu, regulujące temperaturę ciała, tętno i ciśnienie krwi oraz wytwarzanie śliny.

Osoby leczone onkologicznie mogą mieć jeszcze inne uboczne powody pozbywania się wody, takie jak biegunka, nudności, wymioty. Innym czynnikiem jest wysoka

gorączka i jadłowstręt.

Nudności i wymioty zwykle występują w ciągu pierwszych 24 godz., ale mogą również pojawić się w 2, 3 dobie lub kilka dni po zakończeniu chemioterapii.

Nudności i wymioty są powikłaniem wielu, choć nie wszystkich chemioterapeutyków (leków stosowanych w chemioterapii; inaczej leki cytostatyczne, cytostatyki).

Najczęściej powikłanie to występuje po cisplatynie. Konsekwencją wymiotów może być odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe, dlatego niezbędne jest nawadnianie chorego. Przed podaniem cytostatyków warto zastosować profilaktycznie leki przeciwwymiotne.

Nudności mogą poprzedzać wymioty, ale często występują bez nich. Utrzymują się od kilku godzin do kilku dni. Objawami towarzyszącymi nudnościom mogą być odbijanie i ból brzucha. Wymioty to wydostawanie się na zewnątrz treści pokarmowej z żołądka przez przełyk. Spowodowane są nagłymi skurczami mięśni brzucha i przepony. Są odruchem obronnym organizmu, który broni się przed toksycznym pokarmem lub nadmiernym rozdęciem jakiegoś odcinka przewodu pokarmowego, mogącym spowodować jego uszkodzenie.

Do głównych przyczyn nudności i wymiotów zalicza się: obecność wzmożonego ciśnienia środczaszkowego (guz pierwotny lub przerzuty do mózgu); stosowanie chemioterapii i radioterapii; istnienie przeszkody mechanicznej (np. niedrożność) w obrębie przełyku, żołądka lub jelita grubego; współwystępowanie zmian organicznych przewodu pokarmowego (stany zapalne błon śluzowych i żołądka); stosowanie innych leków (np. niesteroidowe leki przeciwzapalne, opioidy, preparaty żelaza, antybiotyki); współistnienie zakażeń bakteryjnych lub wirusowych; obecność zaburzeń metabolicznych (toksyny wydzielane przez guz, mocznica, zbyt wysoki poziom wapnia); działanie czynników psychogennych (stany lękowe).

Jadłowstręt (wyniszczenie nowotworowe, anoreksja) polega na osłabieniu apetytu, co powoduje zmniejszenie ilości spożywanych pokarmów i płynów.

Wskutek jadłowstrętu dochodzi do wyniszczenia nowotworowego, które przyczynia się do obniżenia jakości życia, oraz powoduje osłabienie skuteczności stosowanego leczenia, a także sprzyja powstawaniu odleżyn.

Przyczynami jadłowstrętu u chorych na nowotwory mogą być: zaburzenie gryzienia i połykania (zmiany w jamie ustnej); zaburzenia trawienia i wchłaniania; nudności, wymioty, biegunki; upośledzenie lub brak samoobsługi; ogólne osłabienie; depresja, lęk.

Biegunką nazywamy zwiększenie ilości wypróżnień w ciągu doby (powyżej 3 wypróżnień w ciągu 24 godzin). Charakteryzuje się ona zmianą konsystencji stolca na płynną lub półpłynną albo obecnością w nim ropy, śluzu bądź krwi. Do objawów dodatkowych możemy zaliczyć ból brzucha oraz wzdęcia. Przyjęty pokarm przechodzi bardzo szybko przez przewód pokarmowy, powodując zaburzenie procesu wchłaniania składników odżywczych, witamin, minerałów i wody. W efekcie dochodzi do pogorszenia stanu odżywienia, a w przypadku dostarczania zbyt małej ilości płynów, nawet do odwodnienia.

Przyczyn występowania biegunek jest wiele, a najważniejszymi są:

działanie uboczne radioterapii i chemioterapii; następstwa zabiegu chirurgicznego; nietolerancje niektórych składników żywności (np. nietolerancja laktozy); zaburzenia czynności narządów uczestniczących w procesach trawienia i wchłaniania choroby, które towarzyszą chorobie nowotworowej; zakażenia; leczenie antybiotykami.

Należy pamiętać, że biegunki są dla pacjenta bardzo wyczerpujące zarówno fizycznie i emocjonalnie. W wyniku utrzymujących się biegunek może dojść do lęku przed jedzeniem, utraty apetytu, odwodnienia, pogorszenia stanu fizycznego, nadmiernego zmęczenia i wyczerpania.

Zaparcie oznacza brak wypróżnienia przez 3 kolejne dni. Stolce zazwyczaj oddawane są z trudem, są twarde i często wydalaniu ich towarzyszą wzdęcia, bóle oraz uczucie niepełnego wypróżnienia.

Przyczynami zaparć mogą być:

  • · zmniejszenie objętości przyjmowanych płynów i posiłków;
  • · zmniejszenie aktywności fizycznej;
  • · brak intymnych warunków do defekacji;
  • · działanie niektórych leków (np. leki antydepresyjne lub przeciwbólowe);
  • · niewłaściwe odżywianie (dieta obfitująca w zbyt duże ilości pokarmów ciężkostrawnych, tłuszczów zwierzęcych i węglowodanów zawartych w białej mące);
  • · zaburzenia psychiczne, nasilony lęki depresja.

BIBLIOGRAFIA

1. The World Cancer Report 2008. Edited by P. Boyle and B. Levin. International Agency for Research on Cancer 2008.

2. Didkowska J. Wojciechowska U. Zatoński W. Nowotwory złośliwe w Polsce w 2007 roku. Centrum Onkologii – Instytut, Warszawa 2009.

3. Regula, J., Rupinski, M., Kraszewska, E., et al. (2006). Colonoscopy in colorectal-cancer screening for detection of advanced neoplasia, N Engl J Med, 355(18): 1863-72.

4. Peto, R. (1994). Mortality from smoking in developed countries, 1950-2000: indirect estimates from national vital statistics. Oxford: Oxford University Press.

5. Didkowska J, Wojciechowska U, Zatoński W. Prognozy zachorowalności i umieralności na wybrane nowotwory złośliwe w Polsce do 2020 roku. Centrum Onkologii – Instytut, Warszawa 2009.

6. Krzakowski M. Onkologia Kliniczna Warszawa 2009.

7. Krzakowski M i wsp. Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych – 2011. Część I, Via Media, Gdańsk 2011.

8. Kosmidis P.A. i wsp. ESMO Podręcznik stanow nagłych w onkologii;

Medipage 2006.

9. ESMO Clinical Practice Guidelines Ann Oncol 2010:21 ( Supl.5).

10.Krzemieniecki K. Leczenie wspomagające w onkologii, Termedia, Poznań 2008.

11.Al Sarraf M, Fletcher W, Oshi N, Pugh R Hewlett JS, Balducci L, Mc Cracker J, Padilla F. Cisplatin hydration with and without mannitol diuresis in refractory disseminated malignant melanoma. A southwest Oncology Group study. Cancer Treat Rep, 1982; 66: 31.

12.Hayes DM, Cvitkovic E, Golbey RB, Scheiner E, Helson L. Krakoff IH High dose cis-platinum diammine dichloride: amelioration of renal toxicity by mannitol diuresis. Cancer 1977; 39: 1372.

13.Daugaard G. Cisplatin nephrotoxicity: experimental and clinical studies. Dan Med Bull 1990; 37: 1-12.

14.Tretyn A.: Wapń w komorkach eukariotycznych. PWN, Warszawa 1994.

15.Durlach J.: Magnez w praktyce klinicznej. PZWL, Warszawa 1991.

16.Kabata-Pendias A., Pendias H.: Biogeochemia pierwiastkow śladowych. PWN, Warszawa 1993.

17.Williams D.: The metals of life. Van Nostrand Reinhold Company, Londyn 1971.

18.Wojtaszek T.: Wody mineralne jako czynnik ekologicznej profilaktyki zdrowotnej. „Biul. Magnezol.”, 1997, 2, 245-252.

19.Latour T.: Naturalne wody mineralne w świetle dotychczasowych proponowanych norm polskich. ZTU PZH Poznań, 1994.

20.Latour T.: Wody butelkowane i warunki zabezpieczenia ich jakości zdrowotnej.

21.„Bezpieczeństwo i Higiena Żywności”, 3, 2004.

22.Stachowiak J.: Wody podziemne do produkcji wod mineralnych, źródlanych i mineralizowanych. „Przem. Ferm. i Owoc.-Warz.”, 2000, 7, 28-31.

23.Shannon J, White E, Shattuck AL, Potter JD. Relationship of food groups and water intake to colon cancer risk. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 1996; 5:495–502.

24.www.izz.waw.pl

25.http://www.umm.edu/

26.http://www.stat.gov.pl/gus/5840_894_PLK_HTML.htm

Ta witryna używa plików cookie
Więcej informacji o używanych przez nas plikach cookie, oraz sposobie modyfikacji akceptacji plików cookie, można znaleźć tutaj.
Jeżeli akceptujesz naszą politykę wykorzystywania polików cookie, kliknij: nie pokazuj więcej tego komunikatu.